Notariaat bundelt met enthousiasme ideeën over de toekomst van het beroep

De denkoefening leidde in een mum van tijd – we spreken over een periode van amper 6 maanden – tot een rapport met allerhande doordachte ideeën over de manier waarop het notariaat er in 2033 uit zou kunnen zien. Niet onbelangrijk: over de conclusies van dat rapport bereikten de deelnemers ook eensgezindheid, over de provinciegrenzen én over de taalgrenzen heen. “Er is inderdaad veel meer wat ons verenigt, dan wat ons scheidt. Onze oefening heeft geleid tot een rapport waarin we ons allemaal kunnen vinden. De neuzen staan duidelijk in dezelfde richting”, klonk het.

Het was dan ook met een verfrissend elan dat vertegenwoordigers uit elke provincie de werkwijze en de resultaten van de denkoefening op 9 september op de hoofdzetel van Fednot uit de doeken deden. Onder de toehoorders, onder meer, de voorzitter en de CEO van Fednot, de vicevoorzitter en de directeur van de Nationale Kamer en de voorzitters van de Provinciale Kamers.

Want het is niet de bedoeling dat de resultaten van de inspanningen in dovemans oren vallen. Wel integendeel. “We hopen dat het rapport de basis vormt van een gemeenschappelijke strategie van alle notariële instellingen”, zegt Bénédicte Vanhalewyn, secretaris-generaal van de Raad van Bestuur van Fednot, die de jongere notarissen doorheen de denkoefening begeleidde. Ook werd de hoop uitgedrukt dat de voorzitters van de Provinciale Kamers het initiatief onder de aandacht brengen tijdens de Algemene Vergaderingen die in het najaar in elke provincie worden georganiseerd.

“Fednot engageert zich alleszins om de breed gedragen conclusies te bespreken en om te bekijken welke voorstellen we verder kunnen uitwerken”, zegt Jan Sap, CEO van Fednot.

WHY

Het initiatief voor de workshops in alle provincies ontstond na de hervorming die werd doorgevoerd onder de vorige legislatuur met de voorzitters van de Waalse Provinciale Kamers als gangmakers.

Zoals bekend kwam die hervorming, met onder meer een beperking van de erelonen voor flink wat vastgoedtransacties, hard aan, ook bij de notarissen die net een kantoor hadden overgenomen of op het punt stonden om vennoot in een notaris-associatie te worden. Maar zoals notaris Hugues Amory het op de bijeenkomst het uitdrukte: “Het heeft absoluut geen zin om als kaalgeschoren schapen aan de zijlijn te staan mekkeren.” Volgens de deelnemers aan de workshops is het geen optie om de schouders te laten hangen. “Wel integendeel, meer dan ooit is het zaak om tegenover politici en burgers te duiden waarin precies de meerwaarde van een notaris schuilt. En dat in een wereld die op allerhande vlakken evolueert: qua gezinsstructuur, qua technologie, qua klimaatuitdagingen, qua manieren om cliënten tevreden te stellen, …”, aldus één van initiatiefnemers, notaris Antoine Declairfayt.

Paradox

Toch blijft het, althans voor een buitenstaander, een tikkeltje merkwaardig dat het notariaat zich vaak geviseerd en onbegrepen voelt terwijl het aantal klachten tegen notarissen op één hand te tellen is en uit alle onderzoeken blijkt dat burgers, die al een beroep op een notaris deden, best wel over de dienstverlening en het verleende advies te spreken zijn.

“In de praktijk zien veel burgers de notaris toch nog vaak als een verplichte tussenstop. We zouden zoveel meer voor de burgers kunnen betekenen als ze ons zouden raadplegen voor ze zich tot bepaalde afspraken verbinden”, zegt notaris Charlotte Schockaert die de workshops in de provincie West-Vlaanderen leidde. “Punt is dat we de burgers moeten overtuigen om nog voor elk sleutelmoment in het leven bij een notaris te rade te gaan. Bijvoorbeeld niet pas op het ogenblik dat de koopakte wordt verleden of kort daarvoor, maar nog voor ze een bod uitbrengen en vervolgens de compromis ondertekenen.”

“Onze meerwaarde bestaat er niet in om een stempel te zetten, maar om de risico’s in te schatten. Daarom vinden we het zo belangrijk dat de notaris ‘top of mind’ is , de eerste is aan wie een burger denkt als hij van plan is om zich op een of andere manier te verbinden. Hiervoor moeten we blijven inzetten op een perfecte service en een gestroomlijnde communicatie met de cliënten”, vulde notaris Joost De Potter uit Brussel aan.

Een andere troef die volgens de deelnemers aan de denkoefening nog veel meer dient te worden benadrukt: de bemiddelende rol van de notaris en een attitude die gericht is op het bereiken van duurzame oplossingen. “Waarom die oplossingsgerichte attitude ook niet opnemen buiten de gebruikelijke werkterreinen? Niet alleen bij een verkoop of de afhandeling van een erfenis, … maar bij voorbeeld ook in huur of pachtgeschillen?”, klonk het retorisch.

Dat de meeste tarieven wettelijk zijn vastgelegd, is voor de meeste notarissen-deelnemers aan de rondetafelgesprekken een troef, een garantie voor een toegankelijke dienstverlening voor iedereen. “Laat ons lessen trekken uit Nederland, waar de liberalisering van de tarieven ertoe heeft geleid dat familiale akten voor bepaalde mensen onbetaalbaar zijn geworden en waar er een leegloop is van notariskantoren op het platteland.”

Meer samenwerking

Een andere constante tijdens de presentatie op 9 september was de oproep tot meer samenwerking. Notaris Victoria Donner. “We zijn echt wel vragende partij om de handen nog meer in elkaar te slaan: om meer samen te werken met andere dienstverleners zoals fiscalisten, banken en makelaars, maar vooral ook om de samenwerking tussen kantoren onderling te bevorderen. Want het heeft geen zin dat elke notaris telkens een eigen oplossing naar voor schuift of zijn eigen modelakte hanteert. Mits een goede samenwerking, kunnen we onze service nog verbeteren en nog meer tijd vrijmaken voor advies.”

Digitalisering

De deelnemers aan de workshops formuleerden ook een duidelijke visie over de automatisering in het notariaat. “Digitalisering is een hefboom. Geen doel op zich”, aldus notaris Charlotte Schockaert. Al werd nog maar eens benadrukt dat het notariaat zijn prominente rol als ‘legaltechspeler’ binnen de juridische beroepen niet uit handen mag geven. Meer nog, er werden concrete ideeën geopperd om die rol nog te versterken.

Tot slot bevatten de conclusies een warme oproep om Izimi te laten uitgroeien tot hét kanaal voor alle informatie-uitwisseling tussen het notariaat en de burger. “Izimi zou zich uitsluitend kunnen lenen tot een permanent multi-informatiekanaal voor de burger, een kanaal waarmee hij zijn persoonlijk dossier bij de notaris kan opvolgen, waar hij kan zien of de attesten in de aanloop naar de verkoop van zijn woning afgeleverd zijn, waar hij via de integratie van de informatie op Notaris.be, ook een antwoord krijgt op juridische vragen. Het zou mooi zijn mocht Izimi uitgroeien tot een applicatie die de burger bijna verplicht moet implementeren.”

Noot: het rapport kon maar tot stand komen dankzij de actieve medewerking van een 45-tal notarissen die door de voorzitters van de Provinciale Kamers werden aangeduid, en tientallen ander notarissen die hebben deelgenomen aan de workshops.