“Twintigers staan niet zomaar te trappelen om AI te omarmen”

“Twintigers zijn lang niet altijd zo enthousiast over de nieuwe technologische ontwikkelingen”, zegt trendwatcher Herman Konings, één van de gastsprekers op het Notarieel Congres in Kortrijk. Een gesprek over hoe Generatie Z met AI omspringt en over de aandachtspunten bij een toekomstig sollicitatiegesprek.

Als notariskantoren AI succesvol willen implementeren, is het nuttig te weten hoe verschillende generaties met de nieuwe technologie omspringen.

Wie beter dan Herman Konings kan daar een licht op werpen. De wetenschapspsycholoog staat al jaren geboekt als een veelgevraagd spreker met een uitgesproken interesse voor wat opeenvolgende generaties kenmerkt. Konings verslindt dan ook veel nationale en internationale wetenschappelijke publicaties die over de generatieverschillen verschijnen.

In Notarius lichten we al een tipje van de sluier op door te focussen op generatie Z (Gen Z), jongeren tussen 15 en 30 jaar. Die generatie is opgegroeid in een door AI gedreven wereld waar aanbevelingsalgoritmes, spraakassistenten en chatbots de norm zijn. Men zou dus verwachten dat deze twintigers staan te popelen om met de AI‑toepassingen te experimenteren en om die klakkeloos toe te voegen aan hun digitale gereedschapskist.

Maar volgens Konings is die aanname een vergissing. “Uit allerhande studies blijkt immers dat Gen Z minder staat te trappelen om AI te omarmen dan de huidige generatie dertigers, ook bekend als de millennials”, stelt Konings.

De trendwatcher verwijst naar een onderzoek van Euromonitor International, een gerespecteerde aanbieder van marktanalyses en consumententrends, bij ruim 20.000 geconnecteerde consumenten in 20 landen. De onderzoekers legden aan mensen uit verschillende generaties de vraag voor hoe comfortabel ze zich voelen bij een spraakassistent die de online koper helpt, bijvoorbeeld bij de aankoop van een product. “Ruim de helft van de 30‑ tot 45‑jarigen geeft aan zich vrij comfortabel te voelen bij zo’n ‘voice assistant’. Bij de twintigers valt dat terug tot 4 op de 10”, aldus Konings. “Eenzelfde terugval zien we als aan verschillende generaties gevraagd wordt hoe ze tegenover zelfrijdende auto’s staan. Ook dan merk je dat twintigers zich daar gemiddeld minder gemakkelijk bij voelen dan dertigers en meer aanleunen bij het gevoel dat hun ouders, Generatie X, daarbij heeft.”

Een ander onderzoek van de Nederlandse grootbank ABN AMRO leert dat twintigers weer meer dan dertigers de voorkeur geven aan het fysieke winkelgebeuren. Over alle generaties heen gaf in 2024 nog 57 % de voorkeur aan aankopen in een winkelstraat. Bij de dertigers zakt dit percentage naar 47 %. Konings: “Maar het is opvallend dat Gen Z met 56 % nauwelijks afwijkt van het gemiddelde en vooral: dat ze weer liever dan de dertigers naar een fysieke winkel stappen.”

Bits en bytes

Voor de verklaring van die terugval wijst Konings naar de onzekerheden waarmee twintigers krijgen af te rekenen. “Velen onder hen hebben hun studies doorgebracht in volle coronacrisis. Ze zijn al overspoeld door ‘bits en bytes’. Die generatie heeft het mentaal moeilijk. Er heerst veel angst, ook over de toekomst. Zo stellen ze zich veel vragen over hun kansen op de arbeidsmarkt. Het is dus fout te veronderstellen dat jongeren zo razend enthousiast zijn over die technologische evolutie. Niets is wat het lijkt.”

Ander onderzoek leert dan weer dat de huidige generatie twintigers veel waarde hecht aan ethiek en verantwoorde innovatie. Twintigers stellen actief vragen over hoe modellen worden getraind, wie de controle heeft over de door AI gegenereerde content en over hoe vooroordelen kunnen worden tegengegaan. “De beste illustratie daarvan zijn hun reacties op de huidige en voormalige universiteitsrectoren die bij het aanhalen van citaten recent nog uit de bocht zijn gegaan”, aldus Konings.

De trendwatcher doet geen uitspraken over het aantal jobs dat wereldwijd door AI dreigt te sneuvelen. “Voorlopig is er niemand die volledig op de technologie kan of mag vertrouwen. Een door AI gestuurde en zelfrijdende auto vergt nog altijd een chauffeur met de handen op het stuur. Ook bij louter administratieve taken blijkt menselijke controle voorlopig toch nog nodig. Ik schat dat het nog 5 jaar zal vergen om de door AI gegenereerde output te vertalen naar een specifieke context. Het is dus zaak om de technologie te doseren en goed te weten waarvoor je ze al dan niet inzet. Inmiddels is wel duidelijk dat AI een aantal competenties zoals inlevingsvermogen, creativiteit en leiderschap nooit kan vervangen.”

Gen Z en ‘beleving’

De vraag rijst hoe de notariskantoren zich jegens de twintigers, de huidige generatie studenten, kunnen profileren als een aantrekkelijke werkgever. Want uit allerlei studies blijkt dat ze veel belang hechten aan ‘beleving’. Zo krijgen kledingwinkels het advies om van hun winkels een heuse belevingsruimte te maken, eerder dan een louter uitstalraam. En dat terwijl de notariskantoren nog steeds een wat saaier imago hebben als potentiële werkplek waar, in het hoofd van veel jongeren, misschien ‘net weinig te beleven valt’.

Konings: “Gen Z zoekt inderdaad ‘beleving’, maar niet in de oppervlakkige, Instagram‑achtige betekenis van het woord. Voor hen gaat beleving minder over spektakel en meer over betekenisvolle ervaring. Ze willen voelen dat wat ze doen ertoe doet. Een notariskantoor hoeft dus geen ‘conceptstore’ te worden, maar wel een plek waar jonge medewerkers begrijpen welke maatschappelijke rol ze spelen in cruciale levensmomenten van mensen.”

Gen Z en authenticiteit

Andere conclusie uit meerdere onderzoeken: Gen Z heeft lak aan holle marketingpraatjes. In een sollicitatiegesprek met een kandidaat‑medewerker kan een notaris er maar beter voor zorgen dat hij authentiek overkomt. Konings: “Gen Z is opgegroeid in een wereld van permanente communicatie en prikt snel door de façade heen. Authenticiteit is geen stijlfiguur, maar een basisvoorwaarde. Voor potentiële werkgevers is het dan zaak om eerlijk te spreken over werkdruk, verantwoordelijkheid, digitalisering, maar ook over leerkansen en groeiperspectief.”

Daarnaast hechten jonge kandidaten veel waarde aan ‘peer validation’. Ze vertrouwen eerder het informele gesprek met toekomstige collega’s dan een formele brochure. In die zin wordt rekrutering steeds meer een culturele audit: klopt het verhaal met de interne realiteit? Wat vertellen de bestaande medewerkers spontaan over hun werk?

Mijn tip aan notarissen in de ‘war for talent’ is dan ook deze: investeer minder in ‘employer branding’ en hippe bijkomstigheden, en meer in een werkelijke werkcultuur. Zorg voor mentorschap, ontwikkelmogelijkheden, inspraak en digitale maturiteit. Laat jonge medewerkers niet alleen uitvoeren, maar mee nadenken.

Voor Gen Z is een job geen functie, maar een hoofdstuk in hun identiteitsverhaal. De vraag is dus niet alleen: “Waarom zouden ze bij u komen werken?”, maar vooral: “Wie kunnen ze bij u worden?”